زموږ کار

د افغانستان د کرنيزو د تولیدي عواملو پروژې (AAIP) موخه داده ترڅو د کرنې، اوبو لګولو او مالدارۍ په وزارت (MAIL) کې بنسټیزه وړتیا رامنځ ته کړي چی د کرنې تولیدي عواملو په سکتور کې د نوموړي وزارت هراړخیزه مسولیت د ترسره کولو لپاره اړینه ده. پروژه به لمړی د تصدیق شوو غنمو د ارزښت ځنځیر(Value Chain)  تخنیکي او اقتصادي اغیزمنتیا لوړه کړي. دویم، د قانون او مقرراتو  چارچوب (Legal and Regulatory Framework) څخه په ګټه اخیستلو سره چی پروژې د خپل چمتووالي په پړاو کې د هغه په جوړولو کی مرسته کړې، د نباتاتو د قرنطین شبکو او د کرنی کیمیاوی موادو د کیفیت کنترول لپاره د ډاډ وړ اړینی آسانتیاوې برابرې کړي. دریم، د سیمه ایزو سروې ګانو د پایلو په اساس چی د چمتووالي په پړاو کې ترسره شوي دي، پروژه به یو اقداماتي پلان ډیزاین او وازمایي ترڅو د بذري تخمونو او د کرنيزو کیمیاوي موادو لپاره د ویش داسي سیستمونه جوړ کړي، چې په مارکیت باندې ولاړ وي – پدې کې به د کرنې د ترویج او د کیمیاوي مواد د کیفیت کنترول په برخه کې د معلوماتي او مخابراتي تکنالوژۍ  (ICT) کارونه هم شامل وي. د وړتیا لوړنې پروګرامونه به له ملکي کارکوونکي، بزګرانو او سوداګرو سره د دغو اقداماتو په جريان کې مرسته وشي.

الف: د اصلاح شوو غنمو تخمونو تولیدول: د کرنيزو تخمونو د تولید او تصدیق داسی یو سیستم رامنځ ته کوي، جې د سوداګرۍ له پلوه تل پاتې او له تخنیکي اړخه اغیزمن وي، ترڅو د اصلاح شوو غنمونو د تخم  تولید اوسنی بې ثباته سیستم پرمختللی کړي.

الف: ۱ برخه – د وراییټيو انتخاب او د مورني تخم تولیدول – د افغانستان د کرنیزو څیړنو په انسټیټیوټ(ARIA)  کې به د وراییټيو انتخاب او د مورني تخم د تولید اغیزمنتیا لوړه کړي. پروژه د افغانستان د کرنیزو څیړنو انسټیټیوټ د فارمونو ځمکه اصلاح کوي او نوموړي انسټیټیوټ ته به ودانۍ، د فارم او دفتر وسایل، روزنه او تخنیکي مرستې برابرې کړي.

الف: ۲ برخه – د بنیادي او راجسترشوي تخم تولیدول. د اصلاح شوو کرنيزو تخمونو په تصدۍ  (ISE) کې د مورني تخم د ډیروالي (تکثیر) اغیزمنتیا په بنیادی او راجستر شوي تخم باندی زیاته کړي. پروژه به د اصلاح شوو کرنيزو تخمونو د تصدۍ فارمونو د ځمکې په پرمختګ کې مرسته وکړي او د نوموړي تصدۍ د عملیاتو لپاره د فارم او دفتر وسایل او همدارنګه روزنه او تخنیکي مرسته برابره کړي.

الف: ۳ برخه – د کرنيزو تخمونو سکتور همغږي کول. د کرنيزو تخم ملي بورد  (NSB)سره مرسته کوي ترڅو د کرنيزو تخمونو صنعت همغږی کړي. د افغانستان د کرنيزو تخمونو ملی مؤسسې(ANSOR)  سره د عملیاتي لګښتونو په برخه کی مرسته کوي او د کرنيزو تخمونو خصوصي تصدیو  (PSEs)په برخه کی د نوموړې مؤسسې آسانوونکې او همغږی کوونکی رول پیاوړی کوي.

ب: د نباتي قرنطین شبکې او د کرنيزو کیمیاوي موادو کیفیت کنترول. د کرنيزو کیمیاوي موادو او نباتي قرنطین لپاره بنسټیزې وړتیا او فزیکي بېخ بنا په رامنځ ته کولو سره به د کرنيزو تولیدي عواملو خوندیتوب او ډاډمنتیا زیاته کړي ترڅو د هغو آفت وژونکو او کیمیاوي سرو له بازار موندنې څخه مخنیوی وکړي، چی استعمال یی منع، خطرناک، غیرمعیاري او بې باوره وي او پدې توګه هیواد ته د نباتي آفتونو داخلیدل او خپریدل کم کړي.

ب: ۱ برخه – د کرنيزو کیمیاوي موادو کیفیت کنترول. د فزیکي بېخ بنا او وړتیا رامنځ ته کول ترڅو د آفت وژونکو قانون په ګډون ټول اړونده قوانین پلي کړي لکه؛ ۱) د آفت وژونکو رجستر کول، اداره  او د کیفیت کنترول دفتر؛ ۲) لابراتوارونه او وسایل؛ ۳) د آفت وژونکو د تسمم مدیریت مرکز؛ ۴) د کیمیاوي سرو د کیفیت پلټنی سیستم.

ب: ۲ برخه - د نباتي قرانطین شبکه. د فزیکي بېخ بنا او وړتیا په رامنځ ته کولو سره د نباتي قرنطین  قانون او مقرراتو له پلي کولو څخه ملاتړ کول، ترڅو د بهرنیو حشراتو د قرنطین شویو نباتي آفتونو او ناروغيو داخلیدو او خپریدو مخنیوی وکړي او د نباتي قرنطین/ روغتیا ساتنې د مناسبو سرټیفکیټونو په ورکولو سره د نباتي موادو صادرات اسانه کړي او دغه کارونه به پکی شامل وی: ۱) د هغو نباتي آفتونو او ناروغیو ملي سروې چی د حشراتو څخه سرچینه اخلي او د نباتی آفتونو تحلیل او تجزیه؛ ۲) د حشراتو څخه د رامنځ ته کیدونکو نباتي آفتونو او ناروغیو لپاره د ۱۳ قرنطیني سټیشنونو او تشخیصوي آسانتیاوو جوړول؛ ۳) د نباتي آفتونو د مدیریت پلان پلي کول.

ج: د تولیدي عواملو د برابرولو او وېش سیستمونه. دا برخه به د کرنيزو تولیدي عواملو د ویش اوسني سیستمونه او ازمیښتی پرمختګونه تحلیل کړي، ترڅو ورته د بزګرانو لاس رسی زیات کړي. د دوه ګونو سروې ګانو د ارقامو پربنسټ (د کروندې په کچه د تولید سروې او د کرنيزو تولیدي عواملو د ارزښت ځنځیر سروې) چی د پروژې د چمتووالي په پړاو کې ترسره شوي دي، د وېش په سیستمونو کې د پانګونې لپاره یو اقداماتي پلان چمتو او وازمایي.

د: د پروژې مدیریت او څارنه. د پروژی د مدیریت مرستندویه تخنیکی ټیم (IMST) ساتل او پراخول چی له وړاندې څخه د کرنې، اوبو لګولو او مالدارۍ په وزارت کې (MAIL) کی شتون لري او د څارنې او ارزونې، د معلوماتو مدیریت سیستم، تدارکاتو، مالي مدیریت، د چاپیریال ساتنی او مدیریت اډانه او د آفت وژونکو د مدیریت پلان دندې ورته سپارل شوې دي. نوموړی ټیم د افغانستان د کرنیزو څیړنو انسټیټیوټ(ARIA) ، د اصلاح شوو کرنيزو تخمونو له تصدۍ  (ISE)، د کرنيزو تخمونو ملي بورډ  (NSB)، د نباتاتو د ساتنی او قرانطین ریاست (PPQD)، او د خوړو او د کرنيزو تولیدي عواملو د کیفیت کنټرول له ریاست سره ګډ کار کوي او په نوموړو بنسټونو کی د پروژي فعالیتونه اسانوي.