خلاصۀ چارچوب ملی توسعۀ زراعت

خلاصۀ چارچوب ملی توسعۀ زراعت  وزارت زراعت، آبیاری و مالداری

اپریل ۲۰۰۹

I. مقدمه

"تمویل کنندگان ما را در طرح پلانهای زیادی برای سکتور زراعت یاری رسانیده اند. حال وقت آن فرا رسیده است که ما آن پلانها را تطبیق نمایم."  محمد آصف رحیمی، وزیر زراعت آبیاری و مالداری (۲۱ اپریل ۲۰۰۹

"تمویل کننده ها ما را در طرح پلانهای زیادی برای سکتور زراعت یاری کردند حال وقت آن فرا رسیده استکه ماآن پلانهارا تطبیق نمایم" محمد آصف رحیمی, وزیر زراعت آبیاری و مالدار

اگر اقلاً یک عضو فامیل یک زمیندار هلمندی از طریق پروسس حاصلات زراعتی مشغول کار شود، وی ممکن از کشت خشخاش دست بردارد. در صورتیکه حاصلات زراعتی و عاید مردم سمنگان افزایش یابد، امکان دارد قرار را بر مهاجرت ترجیح دهند. صحت و تعلیم زنان و اطفال بامیان در صورتی بهبود می یابد که از طریق ذخایر و سردخانه ها برای تولیدات کچالوی شان یک بازار پایدار و پرمنفعت ایجاد گردد. جوانان پکتیکا وقتی از پیوستن به شورشیان اباء خواهند ورزید که استطاعت کار را در زمین های خودشان در پهلوی والدین و فامیل شان را داشته باشند.

زمانیکه زراعت بیشترین قسمت اقتصاد افغانها را میسازد پس زراعت عامل اساسی رشد اقتصادی، مسؤنیت غذایی، معیشیت، منابع طبیعی پایدار و امنیت ملی است. تنها زراعت میتواند موفقیت و ناکامی افغانستان را تعین نماید. خوشبختانه شاخصهای  کامیابی زراعتی بدون شک نوید بخش میباشند به طورمثلا در سال 2007 میلادی ما از نگاه گندم تقریباً خود کفا شده بودیم.

زمانی افغانستان 20 فیصد کشمش جهان را تولید میکرد. در سالهای1979، گل های افغانی زینت افزای میزهای خاور میانه تا اروپا بود. امروز هم تقاضای زیاد برای انگور افغانی از هند تا عربستان سعودی و مناطق خلیج موجود است. همچنان، بازارهای بزرگ و پایدار بین المللی انتظار انار افغانی را دارند و افغانستان توانسته است جایگاه خاصی را درین بارزار ها از آن خود کند.

پنجصد سال قبل از امروز، بابرشاه، نخستین امپراتور مغل، فرمان داد تا خربوزۀ افغانی برایش به دهلی بیاورند. وی در یاداشتش نوشته است که طعم آن چشمانش را نم ساخت. صدها سال بعد از آن زمان، خربوزۀ افغانی هنوز هم شهرتش را در بین 400 میلیون نفوس طبقه متوسط هندی دارا می باشد.

هندوستان یک بازار تقریبا نا محدود برای تولیدات زراعتی افغانستان است و تولیدات ویژۀ افغانی از زمان کتاب های مقدس هندوها از کشش بی نظیر برخوردار بوده است. به طور مثال، بادام کاغذی افغانستان از شهرت زیاد میان مردم آن سرزمین برخوردار است. با عرضه این تولیدات پر ارزش، هر دهقان ما میتواند دربدلفی کیلو بادام 10 دالر عاید داشته باشد در حالیکه یک کیلو بادام عادی به قیمت 4 دالر امریکایی به فروش میرسد.

استفادهاز فرصت ها:

توسعۀ ضرفیت زراعتی افغانستان مشروط بر سه اصل درهم  آمیخته می باشد: مدیریت منابع طبیعی - که زراعت بالای آن استواراست، رشد حاصلات زراعتی، و پروسس و بازاریابی برای تولیدات زراعتی.

این سه عنصر مهم است که می تواند موفقیت ملی اقتصادی، محیط زیستی و امنیتی را برای افغانستان تضمین نماید.

مثلث راعتی:

خاک، جنگلات، منابع آبی وچراگاه ها هر یک برای رشد زراعت ما ضروری میباشد. قطع جنگلات باید معکوس گردد و منحیث یک حقیقت زندگی قبول نگردد. آب باید هر چه بهتر تنظیم گردیده و بطور موثر تر برای آبیاری تهیه گردد. چراگاه ها و زمین های زراعتی میتوانند بیشتر حاصلخیز و پربار شوند. برنامه تنطیم منابع طبیعی ((NRMقاعدۀ این مثلث را تشکیل داده و نیزاساس رشد تولیدات زراعتی را میسازد.

شیوه های جدید هم اکنونزراعتسنتیمان را موثر تر ساخته است. ضرورت است این شیوه ها توسعه بیابد. پشم گرانبها از غزنی و مناطق دیگر که از آن قالین های عالی بافته شده است، اهمیت مالداری معاصر را برجسته تر میسازد. تولید بهتر گندم و برنج باعث مسؤنیت غذایی شده در حالیکه تولید میوجات آینده بهتر صادرات کشور را تامین مینماید.

هدف از برنامه رشد حاصلات و تولیدات زراعتی (APP) افزایش عاید دهقانان و فامیل های شان است.

بعد سوم این مثلث ارزش تولیدات زراعتی را از طریق پروسس و بازاریابی بیشتر میسازد. بطور مثال، زمانیکه میوهای تازه به مربا و انگور به کشمش تبدیل شوند بازار های صادرات کشور گسترش یافته و سلسلۀ جدید از فعالیت های اقتصادی ظهور می کند.  این نه نتها زمینۀ شغل را در خارج از مزرعه مساعد میسازد بلکه میتواند زمینداران کوچک و بی بضاعت را نیز مشغول کار سازند. دخایر بهتر نه تنها عمر تولیدات را دراز می سازد بلکه به ارزش انها نیز می افزاید. نیز دسترسی به قرضه های کوچک مشوقیست برای توسعۀ زراعتی. برنامه احیای اقتصادی (ER) زنجیره ارزشرا تقویت کرده و  زراعت، توسعۀ تجارت، مشتریان و شغل را با هم پیوند می دهد.

وزارت زراعت یک ارگان بزرگ بوده اکثریت ساحات کاری آن با سکتور های دولتی و خصوصی خلط می باشد. لذا این وزارت برای تطبیق و همآهنگی موثر برنامه ها وظیفه سینگینی را بعهده دارد. پس راز موفقیت در یک ادارۀ باکفایت با ظرفیت و دارای استعداد های پر انرژی نهفته است. ازین رو، این وزارت تعهد محکم در قبال برنامۀ مدیریت تغیر و بهبود سازمانی دارد.

. مرحله انکشاف ستراتیژیک

سکتور زراعت در بخش توسعۀ پالیسی و ستراتیژی به پیشرفت های قابل ملاحظه نایل گردیده که چارچوپ فعلی انکشاف ملی زراعت و برنامه های مربوطۀ آن از پیامد های ان بحساب میروند. اهمیت احیا مجدد سکتور زراعت افغانستان در کنفرانس بن (2001) برسمیت شناخته شده بود که راه را بسوی تهیه و انکشاف سیستماتیک اسناد مربوطه باز کرد. خط زمانی ذیل توسعۀ پالیسی و ستراتیژی های اساسی را در طی 5 سال گذشته در هماهنگی با سایر ستراتیژی های انکشافی افغانستان ارایه مینماید.

غیر در رهبری وزارت زراعت، آبیاری و مالداری در ماه اکتوبر 2008 باعث شد تا در قسمت تشکیلات و برنامه های این وزارت مطابق به سراتیژی سکتوری ARDتجدید نظر صورت بگیرد که در نتیجه، چهار برنامه توسعه ای کلیدی شکل گرفت:

  1. تنظیم منابع طبیعی
  2. رشد تولیدات و حاصلات زراعتی
  3. احیای مجدد اقتصادی
  4. حمایت از برنامه ها و مدیریت تغیر

اینها بر اساس اسناد قبلی چارچوب  انکشاف ملی زراعت ایجاد گردیده اند.

 

اهداف چارچوب :

رشد اقتصادی و مسؤنیت غذایی متکی بر تنظیم منابع طبیعی، افزایش تولیدات و حاصلات زراعتی، بهبود زیربنا های فزیکی و توسعۀ بازارها میباشند. این راهاست بسوی کاهش فقر، کشت قانونی و امنیت ملی. و این مأموریت وزارت زراعت, آبیاری و مالداری نیز می باشد.

اصول تطبیق

وزارت زراعت, آبیاری و مالداری و همکاران انکشافی اش اصول ذیل را برای نایل آمدن به اهداف چارچوب رعایت خواهد کرد:

تمامی فعلیت های ما بر اساس ضرورت ها خواهد بود، تنوع و انعطاف پذیری نزد ما اصل عمده است:

مطابقت و تاثیرگذاری، موثریت و پایداری نیازمند انکشاف زراعتی ایست که بر اساس تقاضای مشتریان و بازار محلی پایه گذاری شده باشد و نیز با وضعیت متغییرافغانستان و تنوع فرهنگی، اجتماعی و ایکولوژی زراعتی سازگار باشد.

جامع، نقش های واضح و اجتماع:

کمک به دهاقین و تجارت های کوچک به سطح دهات، از جمله اولویت های ماست که می خواهیم از طریق تشخیص نقش سکتور دولتی و خصوصی در انکشاف و ضرفیت پروری به آن نایل آییم.

با کار کردن از طریق شورا های انکشافی قریجات، و شورا های انکشافی ولسوالی ها و ارگان های تولید کننده محلی اجماع نظر را بدست خواهیم آورد.

حفاظت محیط زیست:

 تمام فعالیت های زراعتی و مالداری طوری تنظیم خواهند شد که کمترین اثرات منفی را روی محیط زیست وارد کند، و نیز مبنای منابع طبیعی ما را بهبود بخشد.

همه جانبه بودن:

برنامه های طرح شده از طریق کارشناسان تخنیکی و کارمندان دولتی، با استفاده از شیوۀ همه جانبه، در هماهنگی کامل به سطح مرکز، ولایات و ولسوالی ها تطبیق خواهد شد.

ساختارو شرح برنامه ها

برای اینکه به مسایل شناسایی شده بطور جامع بپردازیم، و بهاهداف ARDو وزارت زراعت نایل آییم، این وزارت چهار برنامۀ عمومی را تهیه کرده است تا باشد که تدریجاً به سوی روش (SWAp) برویم.

هر چهار برنامه با یکدیگر خیلی ارتباط نزدیک دارند وبریکدیگر استوار میباشند (طوری که در گراف ذیل ارایه گردیده): تنظیم پایدار و موثر منابع طبیعی اساس است برای رشد تولیدات و حاصلات زراعتی، که این بنوبه خود مسؤنیت غذایی را تأمین نموده، احیای اقتصادی را ببارمیاورد. به موضوعات اضطراری، نظر به نوعیت آن، تحت برنامه های مربوطه پرداخته خواهد شد.

این اجزا و ارتباط میان آنها توسط مدیریت تغیر، انکشاف سکتور دولتی و پروسه حمایت از برنامه ها حمایت می شوند. هدف کلی همانا ارتقای ظرفیت وزارت زراعت در اجرای وظایف سکتور دولتی، تهیۀ یک محیط سازگار برای سکتور خصوصی و جامعه مدنی برای براورده ساختن ضروریات مردم می باشد. این برنامه یک جز لاینفک تمام تشکیلات ساختاری و برنامه ای وزرات میباشد. این عمل در ایجاد یک شبکه درون-وزارتی برای اولویت بندی بهتر، همآهنگی و انسجام تمامی برنامه ها و پروسه ها رول مهمی را بازی خواهد کرد.

این برنامه ها راه بردی را برای سکتور زراعت طرح می نماید تا در تهیه موارد ذیل کمک نماید:

  • ثبت فعالیت های جاری
  • شناسایی خلا های که توسط پروژه های جدید باید پر گردد
  • شناسایی مسؤولیت ها و وظایف کلیدی دولتی که باید غرض حمایت تطبیق برنامه ها باید تقویه گردند

هریک ازاین برنامه ها در تأمین همآهنگی و همکاری میان وزرات های مربوطه، سکتور خصوصی، تمویل کنندگان، جامعۀ مدنی و تمامی جوانب ذیدخل ممد ثابت خواهد شد. همچنان، میکانیزم توسعۀ همه جانبۀ زراعت و انکشاف دهات (CARD) آخرین مراحل طرح خود راپشت سر میگذارد. این ابتکار نخست با ضرفیت کوچک آغاز یافته و بالاخره به حیث مهم ترین میکانیزم همآهنگی میان برنامه های وزارت های وزرات و انکشاف دهات عرض اندام خواهد کرد.

مدیریت تغیر، توسعۀ سکتور دولتی و حمایت از برنامه ها

هدف ازین برنامه با استفاده از پروسۀ اصلاحات اداری و تنظیم تشکیلات، ایجاد یک ادارۀ پویا، فعال و موثر (هم در سطح وزرات و نیز در سطح دفاتر ولایتی) میباشد. این امر باعث خواهد شد این وزارت آمادۀ چالش های قرن 21 گردد و همچنان پاسخگوی ضروتهای سکتور زراعت به وجه احسن باشد.

تسریع پروسه تغیرات و اصلاحات  در وزارت زراعت یک نیاز مبرم بشمار میرود. گام نخست در پروسه تغیر اداره شناسایی مسولیت های سکتور دولتی و وظایفی است که باید تقویت یابند. که اینها شامل: طرح پالیسی و ستراتیژی, ایجاد چارچوب قانونی و حقوقی, تنظیم کیفیت و تامین مواد غذایی, صحت عامه وترنری و حفاظت از نباتات, معیارها و تضمین نامه ها, نظارت و ارزیابی و توانایی تطبیق قانون و معیارات میباشد. ظرفیت های تطبیق برنامه و همکاریها وزارت زراعت نیازمند رشد بیشتر بوده تا گستر ش متوقع برنامه ها و فعالیت های پروژوی در سکتور زراعت را براورده سازد. بر اساس شناسایی وظایف و مسولیت های اینده وزارت نیازمند ایجاد یک چارچوب مناسب نهادی و ساختاری میباشد.

تنظیم منابع طبیعی

هدف از برنامه تنظیم منابع طبیعی احیای منابع طبیعی برای استفاده موثر مردم دهات میباشد. برای رسیدن به این هدف، باید پالیسی ها و چارچوب های قانونی ایجاد گردد.

رشد اقتصادی پایدار توسط قابلیت بهتر تولید و افزایش تولیدات زراعتی باید به قیمت تخریب محیط زیست و منابع طبیعی حاصل نگردد. برعکس ان منابع طیعی نه تنها باید حفظ شود بلکه در بنیه ان بهبود وارد شود تا یک اقتصاد مبنی بر زراعت بخصوص در مناطق دهاتی افغانستان ببار آید. به این ترتیب ستراتیژی وزرات برای تنظیم منابع طبیعی یک رژیم برای استفاده از منابع طبیعی چون چراگاه هاو زمین های دیگر, آب, جنگلات, حیوانات وحشی و نباتات طبی استفاده از (الف) سیستم تنظیم منابع طبیعی و( ب) سیستم حق دسترسی به منابع طبیعی.

برنامه تنظیم منابع طبیعیاز سه برنامه هماهنگ و متمم یکدیگر تشکیل گردیده است:

  • بخش الف: سروی پلان وتنظیم منابع طبیعی
  • بخش دوم: حفظ ومراقبت منابع طبیعی
  • بخش سوم: تنظیم منابع طبیعی توسط اجتماع

رشد تولیدات و حاصلات زراعتی

هدف از این برنامه افزایش پایدار تولیدات و حاصلات زمینداران و دهاقین افغانستان بوسیله تهیه منابع، خدمات و تحقیقات بهتر میباشد. هدف ما در نهایت خود کفا ساختن افغانستان از طریق گسترش محصولات قابل فروش چون سبزیجات، باغداری و محصولات صنعتی بوده تا ضروریات داخلی و صادراتی را برآورده شود.

برنامۀ رشد تولیدات و حاصلات زراعتی چالشها را شناسایی کرده و برای حل آن می پردازد. برنامه های پیشنهاد شده سهولت و حمایت لازم را برای دهاقین عرضه خواهد کرد تا باشد که ضرفیت آنها از به مرور زمان بلند رفته و در پهلوی میتود های سنتی، میتود های نوین زراعتی را نیز فرا گیرند. این برنامه از بخش های ذیل تشکیل گردیده است.

  • غلجات و محصولات صنعتی
  • باغداری
  • مالداری
  • آّبیاری
  • حمایت از کوچی ها

احیایی اقتصادی

هدف از برنامه احیای اقتصادی ERتقویۀ رشد پایدار و فراگیر اقتصادی در سکتور زراعت میباشد که این امر منتج به افزایش و تنوع در عایدات و فرصت های کاریابی برای مردم افغانستان و افزایش در عایدات دولت افغانستان نیز میشود.

همچنان برنامه های احیای اقتصادی برای کاهش کشت و تولید خشخاش از طریق توسعۀ منابع بدیل عایداتی، افزایش فرصتهای معیشیت برای مردم بی بضاعت در دهات نیز ممد ثابت خواهد شد.

این برنامه دارای برنامهای فرعی ذیل میباشد:

  • حمایت از تولید کنندگان و فروشندگان و شرکتهای تجارتی
  • خدمات مالی برای انکشاف زراعت
  • ارزش افزایی
  • کنترول کیفیت و تامین تخم های اطلاح شده و حاصلات زراعتی
  • بازاریابی

 تطبیق برنامه ها:

دیپارتمنتتطبیق وهمآهنگی برنامه

این دیپارتمنت به منظور تطبیق و همآهنگی تمامی برنامه ها و پروژه های وزارت زراعت ایجاد گردیده است. بعضی از فعالیت های مهم این دیپارتمنت قرار ذیل است:

 

چگونگی  تطبیق برنامه
وزارت زراعت میخواهد نقش هماهنگ کننده را برای تمام برنامه های انکشافی در سکتور زراعت داشته باشد و دیپارتمنت تطبیق و هماهنگی برنامه های وزارت این مسؤولیت را بعهده خواهد داشت. برای بهبود در کار،  سه روش ذیل برای تطبیق برنامه در نظر گرفته شده است:

وزارت میپذیرد که ضعف انکشاف در افغانستان هَمانا نبود پروژه های هماهنگ بوده و ازاینرو میکانیزم توسعۀ همه جانبۀ زراعت و انکشاف دهات (CARD) را روی دست گرفته است. این ابتکار مشترک دو وزارت (زراعت و وزرات احیا و انکشاف دهات) خلا های انکشافی که هنوز در محراق توجه قرار نگرفته است و یا به عبارت دیگر "اجزای باز مانده" انکشاف را شناسایی کرده و با موسسات همکار، ولایتها و ولسوالی مشترکاً برای حل آن کوشش خواهند کرد. "کارد" فقط یک میکانیزم همآهنگی بوده و تطبیق کننده برنامه نمی باشد.

نتیجه گیری:

در حالیکه میپذیریم بحران های مانند کمبود شدید تخم گندم را در آینده نیز خواهیم داست، ولی ما اهداف بزرگی مان که رشد اقتصادی و مسؤنیت غذایی است، نادیده نخواهیم گرفت. نیز ارتباط عمیق که میان منابع طبیعی، رشد تولیدات و حاصلات زراعتی و احیای اقتصادی موجود است، فراموش کرده نمیتوانیم. این سه هدف، اساس سکتور زراعتی نیرومند و قانونی را میسازد که میتواند که میتواند افغانستان و همکاران اش موفق بسازد.

  • ثبت پروژه های جاری و پروژه های جدید به منظو بهبود همکاری میان دیپارتمنت های ذیدخل وزارت زراعت، همکاران تطبیق کننده و برنامه های دیگر.
  • شناسایی خلاها در تطبیق برنامه ها مخصوصاً در عرصه های پالیسی و تخنیکی.
  • جمع آوری معلومات و ترتیب گزارش های نظارتی برای جوانب ذیدخل
  • همآهنگی با دیپارتمنت پلان و پالیسی جهتهمآهمنگی پالیسی با تطبیق
    1. مستقیم: این دیپارتمنت در دراز مدت ضرفیت تطبیق وهمآهنگی  برنامه ها را پیدا خواهد کرد تا بتواند برنامه ها را مسقیما تنظیم نموده و با تمامی دیپارتمنت های داخلی وزارت هماهنگ سازد.
    2. مشارکت و همکاری: دیپارتمنت تطبیق وهمآهنگی برنامه ها تمامی فعالیت های خود را در یک فضای مشارکت و همکاری با همه جوانب ذیدخل به پیش خواهد برد.
    3. هماهنگی: دیپارتمنت تطبیق وهمآهنگی وزارت زراعتبرنامه های تمویل شده را با واحدهای مربوطه در وزارت و دفاتر ولایتی آن هماهنگ میسازد. طرف همآهنگ کننده  این دیپارتمنت همچنان اطمینان خواهد داد که این برنامه ها متمم یک دیگر میباشند نه کاپی برنامه های خارج از وزرات.