خلاصه اجرایی گزارش نهایی چارچوب مدیریت محیط زیستی و اجتماعی (ESMF) و چارچوب پالیسی اسکان مجدد (RPF) برای پروژه ذخایر استراتیژیک غله جات افغانستان (SGRP)

 

                                                                                     جمهوری اسلامی افغانستان

وزارت زراعت، آبیاری و مالداری

 

      خلاصه اجرایی گزارش نهایی

 

 

 

                      چارچوب مدیریت محیط زیستی و اجتماعی (ESMF)

                     و

                   چارچوب پالیسی اسکان مجدد (RPF)

 

     برای پروژه ذخایر استراتیژیک غله جات افغانستان (SGRP) 

 

 

 

 دانلود گزارش

فبروری 2017

 

 

 

خلاصه اجرایی

 

   مقدمه:

 

زراعت ستون عمده اقتصاد افغانستان است، که در حدود 40 درصد قوهء کاری کشور در آن مصروف کار استو معیشت نزدیک به 80 درصد نفوس کشور را تامین میکند. فعالیت های مستقیم زراعتی 25 درصد عواید ناخالص کشور را تشکیل میدهد و اگر کارهای مربوطه همانند پروسس غذا، لوجستک و تجارت مواد غذایی در آن شامل شود امار متذکره بسیار بالا خواهد رفت.

 

 

حاصلخیزی زراعتی فی واحد زمین در افغانستان در مقایسه با معیارهای کشورهای همسایه و جهان برای اکثر محصولات زراعتی کم میباشد. زمین های قابل کشت در افغانستان در حدود 12 درصد از ساحه مجموعی کشور را تشکیل میدهد که کمتر از نیم زمین های زراعتی قابل آبیاری میباشد، این در حالی است که بخش بزرگ محصولات زراعتی للمی میباشد. همزمان با نرخ بالای رشد سالانه ی جمعیت، این کار کشور را متکی بر واردات برای بخش بزرگی از محصولات عمده غذایی به شمول گندم مینماید.  

 

سوءتغذیه یکی از چالش های مزمن در افغانستان است. تخمین زده میشود که 33 درصد افغانها از لحاظ غذایی مصؤن نیستند. دسترسی به مواد اساسی غذایی برای اکثر افغانها محدود است که در حدود 34.7 درصد خانواده های روستایی در شرایط عادی از کمبود کالری رنج میبرند، این در زمان کمبود عرضه حتی بدتر میشود.

 

با توجه به این واقعیت که سکتور زراعت در افغانستان از لحاظ پذیرفتن تکنالوژی عصری، بالخصوص تکنالوژی ایکه مربوط به تخم های بذری اقلیم پذیر، مدیریت آبیاری، و شیوه های اصلاح شده زراعت میباشد, ، توسعه نیافته، که این کار محصولات زراعتی را درمقابل شوک های ناگهانی به سطح بلند نازک و آسیب پذیر میسازدکه در نتیجه وضعیت ناپیشبینی شده بوجود میآید.

 

محصولات زراعتی در افغانستان به طور عمده متشکل از گندم، باغبانی، آجیل و افیون میباشد. به دلیل درجه بسیار بالای مصرف سرانه و بودن بخش عمده رژیم غذایی افغانها، گندم در حدود بیش از 60 درصد زمین قابل زرع کشت میشود که ساحه مجموعی اش در حدود 2.4 میلیون هکتار میباشد و تقربیاَ به طور مساویانه به زمین های آبی و للمی تقسیم شده است که باعث ایجاد درجه بسیار بالای نوسانات در محصولات سالانه میشود. این عمل هر سال منجر به عرضه نوسانی گندم برای مصرف خانواده ها میشود. پاسخ به این کسر عرضه عمدتاَ توسط واردات داده میشود.

 

 

به تازگی حکومت افغانستان یک پلان امیداورکننده پنج سال را به خاطر رسیدن به خودکفایی گندم از طریق بهره وری بیشتر و به حد اقل رساندن ضایعات پس از حاصل را انکشاف داده است و در عین حال حکومت اولویت را به تاسیس ذخایر غله جات میدهد تا برای حالات غیر مترقبه و غیر پیش بینی شده عمدتاَ از طریق خریداری مقدار گندم کشت شده محلی پاسخ بدهد. 

 

پنج سیلوی عمده حکومتی که در ولایات کابل، کندهار، هرات، بغلان و بلخ موقعیت دارد  که برای ذخیره کردن گندم و حبوبات مورد استفاده قرار میگیرد.

 

 

 

پروژه:

هدف:

 

هدف انکشافی این پروژه "تاسیس کردن ذخیره استراتیژیک گندم میباشد که در دسترس خانواده های افغان قرار بگیرد تا ضرورتهای پس از فاجعه ایشان را رفع کند و مثمریت مدیریت ذخیره غله جات را بهبود ببخشد".

 

تشریح پروژه:

 

هدف این پروژه حمایت ازحکومت افغانستان در ساختن ذخیره نمودن گندم است تا در پاسخ به حالت اضطراری که کشور به آن مواجه باشد و باعث کمبود عرضه گندم میشود که مهمترین ماده غذایی برای مصرف خانواده ها در کشور به حساب میرود، از آن استفاده صورت خواهد گرفت. همچنان این پروژه سعی خواهد کرد تا برای وضعیت سوء تغذیه در کشور از طریق معرفی برنامه تقویت برای گندم ذخیره شده در ذخایر غله جات پاسخ دهد.

 

موازی با این، این پروژه سعی خواهد کرد تا شرایط کنونی تسهیلات ذخایر را از طریق احیاء مجدد سه سیلو و دو سیلوی سبز  برعلاوه به گدام جدید, بالا ببرد. این سیلوها در پنج ولایت مختلف افغانستان موقعیت دارد و در طول 30-50 سال گذشته اعمار گردیده است که عملیات تعمیر و نگهداری شان محدود و مدیریت شان بسیار ضعیف میباشد.بر اساسگزارشارت،حد اوسط ظرفیت واقعی این سیلوها تنها در حدود 25 درصد است.  

 

پروژه نامبرده در طول پنج سال تطبیق خواهد شد و متشکل سه جزء عمده آتی خواهد بود:

 

جزء الف: زیربنای اداری و ارتقای ظرفیت

این جزء متمرکز بر تاسیس نهاد اداری در جهت حمایت و شروع فعالیت های پیشنهاد شده  بوده که مسؤلیت مدیریت ذخیره غله را به عهده دارد.

 

جزء فرعی الف 1: زیربنای اداری

با در نظر گرفتن اهمیت انکشاف ذخیره استراتیژیک غله جات کشوربه همان اندازه مهم است تا برای مدیریت این ذخیره زیربنای اداری درست تاسیس شود. این برای موفقیت عمومی پروژه بسیار مهم و حیاتی میباشد.

 

جزء فرعی الف 2: تخمین محصولات گندم

این جزء فرعی بهبود پروسه تخمین حاصل سالانه گندم را حمایه میکند که نهاد مسؤل مدیریت ذخیره غله جات و ادارات دیگر ذیدخل را قادر خواهد کرد تا در رابطه به مقدار لازمی اضافی برای پاسخگویی به کمبود عرضه, تصامیم خوب وآگاهانه بگیرد. 

 

جزء فرعی الف 3: تغذیه

با در نظر داشت این حقیقت که گندم جز منابع عمده برای مصرف کالری برای افغانها و فیصدی بلند سوء تغذیه در بین آنها میباشد ، این جزء فرعی در پاسخگویی به این موضوع کمک مالی و تخنیکی را ارایه مینماید. پذیرفتن شیوه های خوب از لحاظ مدیریت انبارها در تامین کیفیت غله جات کمک خواهد کرد.  

 

جزء فرعی ب: زیربنای فزیکی

این جزء کار های لازمی فزیکی انجینری به شمول احیاء مجدد سیلوهای کنونی و همچنان تاسیس تسهیلات گدام های نو در ساحه شمال شرق کشور را با در نظر داشت اسیب پذیری بلند آن تمویل مینماید. فعالیت های این جزء بر اساس نتایج بررسی ساحه که در طول پروسه آماده سازی پروژه صورت میگیرد انجام میشود. 

 

جزء فرعی ب 1: سیلوی کابل

این سیلو در داخل شهر کابل مرکز افغانستان موقعیت دارد. این سیلو در سال 1956 میلادی در حدود 20 هکتار زمین اعمار گردیده بود که ظرفیت ذخیره 50,000 تن داشت. در موقعیت نامبرده تعمیر جذب غله، چهار ترازو، نان پزی، آسیاب و تعمیرات اداری وجود داشت.  در سال 2012 میلادی، برنامه غذایی جهان (WFP) یک گدام عصری را تاسیس کرد که ظرفیت ذخیره آن در حدود 22,000 تن  بوده و جاگزین گدام قبلی میباشد که تخریب شده بود. گدام جدید در محوطه سیلوی مرکزی موقعیت دارد.

 

جزء فرعی ب2: سیلوی بلخ

این سیلو نزدیک جنوب مرکز شهر مزار شریف مرکز ولایت بلخ و یکی از بزرگترین شهرهای افغانستان که مرکز تجارتی افغانستان شمالی میباشد ، موقعیت دارد.

 

جزء ب3: سیلوی هرات

این سیلو در 10 کیلومتری جنوب مرکز شهر هرات موقعیت دارد و در سال 1973 میلادی در مساحت 3 هکتار زمین احداث گردیده که ظرفیت ذخیره 20,000 تن را دارد. در ساحهء مذکور یک تعمیر جذب غله جات و یک گدام که ظرفیت ذخیره 2,500 تن را دارد شامل است که گدام آن مجهز به یک دستگاه کیسه است. بر علاوه به یک ترازو که ظرفیت 120 تن را دارد, دو ترازو دیگر که هر یک ظرفیت 30 تن را دارد نیز وجود دارد.

 

جزء فرعی ب4: سیلوی بغلان

این سیلو در شهر پلخمری مرکز ولایت بغلان موقعیت دارد. سیلوی متذکره در دو مرحله اعمار گردیده است که اولین مرحله اش در سال 1957 میلادی که ظرفیت ذخیره 20,000 تن را داشت و مرحلهء دوم اش در سال 1984 میلادی با داشتن عین ظرفیت اعمار گردیده است.

 

 

جزء فرعی ب5: سیلوی کندهار

این سیلو در سال 1973 میلادی, با داشتن ظرفیت ذخیره 20,000 تن در مساحت پنج هکتار زمین احداث گردیده است. در ساحه متذکره یک گدام خورد که ظرفیت ذخیره 2,500 تن را دارد و دو ترازو که ظرفیت 30 و 100 تن را دارد, موجود است.

 

جزء فرعی ب6: گدام بدخشان

این جزء فرعی نتایج بررسی آسیب پذیری را که از طرف بانک به حیث یک بخش پروسه آماده سازی پروژه صورت میگیرد و همچنان اطلاعاتی که از وزارت زراعت، آبیاری و مالداری و تمویل کننده های دیگر در باره موجودیت تسهیلات ذخایر در منطقه شمال شرق افغانستان بدست میآید, برای بهره برداری بیشتراساس قرار میدهد.

 

جزء ج: مدیریت پروژه

این جزء فعالیت های مربوط به تاسیس و عملیات واحد تطبیق کننده پروژه (PIU) که مسؤلیت همه فعالیت های پروژه را به عهده دارد, تمویل میکند. واحد تطبیق کننده پروژه در وزارت زراعت، آبیاری و مالداری در کابل واقع میباشد و مسؤلیت تطبیق همه فعالیت ها بشمول نهایی کردن و انکشاف ساختار لازمی اداری که بالاخره مسؤل مدیریت ذخیرهء غله میباشد را به عهده دارد.

 

 

اثرات بالقوه محیط زیستی و اجتماعی اجزای پروژه: اثر بالقوه منفی پروژه های فرعی بسیار کوچک، به سطح محل و مؤقت میباشد و از طریق شیوه های خوب  و اقدامات کاهش دهنده اثرات سو، با نظارت دقیق کاهش خواهد یافت. استملاک غیر داوطلبانه و اسکان مجدد زیر پروژه تنها برای سایت های نامشخص متوقع است، اگر چه فعالیت های بازسازی مجدد نیاز به زمین اضافی ندارد.  

 

پالیسی و مقررات حقوقی

پالیسی های عملیاتی بانک جهانی که در پروژه ذخایر استراتیژیک غله جاتراه اندازی شده است

پالیسی های حفاظتی که از طرف پروژه راه اندازی شده

 

      بلی

نخیر

مشخص خواهد شد

ارزیابی محیط زیستی (OP/BP 4.01)

       [X]    

 []

[]

مسکن طبیعی (OP/BP 4.04)

 []

[X]

[]

مدیریت آفات (OP 4.09)

 [X]

[]

[]

منابع فزیکی فرهنگی (OP/BP 4.11)

 []

[X]

[]

اسکان مجدد غیرداوطلبانه (OP/BP 4.12)

       [X]    

 []

[]

مردم بومی (OP/BP 4.10)

 []

[X]

[]

جنگلات  (OP/BP 4.36)

 []

[X]

[]

مصؤنیت آب بندها (OP/BP 4.37)

  []

[X]

[]

پروژه ها در ساحات مورد منازعه (OP/BP 7.60)

 []

[X]

[]

پروژه های آبراه های بین المللی  (OP/BP7.50)

 []

[X]

[]

 

 

قوانین مربوط و سندهای تقنینی که موضوعات اجتماعی و محیط زیستی را در پروژه ذخایر استراتیژیک غله جات در نظر میگیرد , قرار ذیل است:

            الف. قانون محیط زیست افغانستان (2007)

            ب.  مقرره ارزیابی اثرات محیط زیستی (2008)

            ج. قانون تنظیم امور زمینداری (2008)

            د. قانون استملاک (2009)

برای پروژه های فرعی ذخایر استراتیژیک غله جات همچنان لازم است که مقررات اداره ملی حفاظت محیط زیست را در نظر بگیرد.

 

چارچوب مدیریت محیط زیستی و اجتماعی: از آنجاییکه جزیات پروژه های فرعی فی الحال مشخص نیست،لازم دانسته میشود که پروژه ذخایر استراتیژیک غله جات یک چارچوب مدیریت حفاظت محیط زیستی و اجتماعی (ESMF) مطابق به شرایط بانک جهانی ترتیب نماید. در چارچوب متذکره فهرست ازفعالیت های  منفی وجود دارد که پروژه فرعی را از تمویل پروژه ذخایر استراتیژیک غله جات خارج میسازد. چارچوب نامبرده دستورالعمل ها و طرزالعمل ها را تشریح میکند تا اطمینان حاصل کند که پروژه های پیشنهاد شده از اثرات سوء محیط زیستی و اجتماعی فعالیت ها و اقدامات پروژه جلوگیری مینماید، به حد اقل میرساند, و/یا کم میکند. چارچوب مذکور سعی مینماید تا تدابیر محیط زیستی و اجتماعی را در پلان گذاری، تطبیق، گزارش دهی و ارزیابی کلی پروژه جابجا کند. چارچوب متذکره رهنمود را برای طرح و تدوین پلان های مدیریت محیط زیستی و اجتماعی (ESMPs) را برای پروژه های فرعی زیر پروژه ذخیره استراتیژیک غله جات ارایه مینماید.

 

چارچوب پالیسی اسکان مجدد: چارچوب پالیسی اسکان مجدد مطابق به پالیسی اسکان مجدد غیرداوطلبانه بانک جهانی(OP 4.12), و قانون استملاک افغانستان ترتیب گردیده است. چارچوب پالیسی اسکان مجدد، پروژه ذخایر استراتیژیک غله جات/ وزارت زراعت، آبیاری و مالداری را رهنمایی خواهد کرد تا پاسخگوی و تحفظ به مشکلات اجتماعی باشد که در مراحل پلان گذاری و تطبیق پروژه به میان میآید.

هدف چارچوب پالیسی اسکان مجدد تهیه طرح کلی اصول اسکان مجدد و چگونگی شیوه های جبران خساره میباشد. این نه تنها ثبات را در پلان گذاری اسکان مجدد تضمین خواهد کرد، بلکه ظرفیت های ادارات تطبیق کننده و نظارت کننده را همچنان درعین زمان و به تدریج ارتقاء خواهد داد.

مشوره با مراجع ذینفع و اشتراک: اولویت بیشتر به توسعه و مشوره با گروه های مختلف ذینفع بالخصوص گروه های ضعیف و به حاشیه رانده شده همانند زنان سرپرست خانواده قرار داده خواهد شد تا اطمینان حاصل گردد که این گروه ها در منافع پروژه شریک هستند.

 

تدابیر نهادی: رییس واحد مدیریت پروژه در داخل وزارت زراعت، آبیاری و مالداری مسولیت کلی تطبیقی را مطابق با الزامات چارچوب مدیریت محیط زیستی و اجتماعی را دارد. کارمندان بخش محیط زیستی و اجتماعی به سطح کشور و ساحه، مسولیت های خاص را برای ترتیب کردن و نظارت تطبیق الزامات تحفظ چارچوب محیط زیستی و اجتماعی در تمام مراحل پروژه ذخایر استراتیژیک غله جات را بر عهده خواهد داشت.

 

نظارت و ارزیابی: کارمندان بخش محیط زیستی و اجتماعی همراه با مردم محل و کارمندان محلی دولتی مسؤلیت شانرا برای نظارت از پلان مدیریت محیط زیستی و اجتماعی در راستای تطبیق مناسب و رضایت بخش ادامه خواهد داد. راپورهای سه ماهه به واحد مدیریت پروژهPIU  ارایه خواهد شد. نظارت محیط زیستی و اجتماعی تخنیکی سالانه از طریق یک نهاد مستقل با توافق وزارت زراعت، آبیاری و مالداری و بانک جهانی صورت خواهد گرفت.  

 

میکانیزم سمع شکایات: برای تامین شفافیت و حسابدهی، میکانیزم سمع شکایات ترتیب خواهد شد تا به شکایات مرتبط به فعالیت های پروژه پاسخگو باشد و به حیث یک بخش تطبیق چارچوب مدیریت محیط زیستی و اجتماعی تقویت خواهد گردید. کارمندان بخش محیط زیستی و اجتماعی نقش مهم را در حاصل کردن اطمینان ازینکه مردم متضرر در مورد میکانیزم سمع شکایات آگاهی مکمل دارد و طریق راه های دسترسی به آن می فهمند, خواهند داشت.  

 

مفاهمه

یک استراتیژی و پلان ارتباطات ترتیب خواهد شد تا در بهبود و مؤثریت کلی پروژه کمک نماید.



[1] Agricultural Sector Review, World Bank, 2014

[2] Agricultural Sector Review, World Bank, 2014